تفسير سورة الواقعة

1- ﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ﴾

هنگامی‌که واقعۀ قیامت واقع شود.

2- ﴿لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ﴾

که در واقع شدنش هیچ دروغی نیست.

3- ﴿خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ﴾

(گروهی را) خوار کننده، (و گروهی را) بر‌افرازنده است [ گروه کافران را خوار می‌کند و به دوزخ روانه می‌کند، و گروه مؤمنان را سربلند و شاد به بهشت می‌فرستد. (تفسیر طبری و ابن کثیر).].

4- ﴿إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا﴾

هنگامی‌که زمین بشدّت لرزانده شود.

5- ﴿وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا﴾

و کوه‌ها (درهم کوبیده و) متلاشی شود.

6- ﴿فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا﴾

پس چون غبار پراکنده گردد

7- ﴿وَكُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً﴾

و شما سه گروه (تقسیم) شوید:

8- ﴿فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ﴾

پس (گروه نخست سعاد تمندان) یاران دست راست، (سعاد تمندان) یاران دست راست چه حال دارند؟

9- ﴿وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ﴾

و (گروه دیگر شقاوتمندان) یاران دست چپ، (شقاوتمندان) یاران دست چپ چه حال دارند؟

10- ﴿وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ﴾

و (سومین گروه) پیشگامان پیشرو.

11- ﴿أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ﴾

آن‌ها مقربان هستند.

12- ﴿فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ﴾

در باغ‌های پر نعمت (بهشت جای دارند).

13- ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ﴾

گروهی بسیاری از پیشینیان.

14- ﴿وَقَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ﴾

و اندکی از آیندگان هستند.

15- ﴿عَلَىٰ سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ﴾

بر تخت‌هایی چیده شده و مرصّع.

16- ﴿مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ﴾

در حالی‌که رو به روی هم بر آن تکیه زده‌اند.

17- ﴿يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ﴾

نو جوانانی جاودان پیوسته بر گرد‌‌شان می‌چرخند.

18- ﴿بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ﴾

با قدح‌ها و کوزه‌ها و جام‌هایی از شرابی که (در جوی‌ها) جاری است.

19- ﴿لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ﴾

(شرابی) که از آن نه سر درد گیرند و نه بیهوش شوند.

20- ﴿وَفَاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ﴾

و هر میوه‌ای که خود انتخاب کنند.

21- ﴿وَلَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ﴾

و (نیز) گوشت پرنده (از هر نوعی) که میل داشته باشند.

22- ﴿وَحُورٌ عِينٌ﴾

و (همسرانی از) حوریان سیه چشم (دارند).

23- ﴿كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ﴾

همچون مروارید پنهان در صدف.

24- ﴿جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾

(این‌ها) پاداشی است در برابر آنچه که انجام می‌دادند.

25- ﴿لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا﴾

در آن (باغ‌های بهشتی) نه سخن لغو و بیهوده‌ای می‌شنوند و نه گفتار گناه آلود.

26- ﴿إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا﴾

تنها یک سخن (می شنوند) سلام است، سلام.

27- ﴿وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ﴾

و اصحاب دست راست (سعادت‌مند) چه (وضع و) حالی دارند اصحاب دست راست (سعادت‌‌مندان)؟؟!

28- ﴿فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ﴾

در (میان) درختان «سدر» (= کنار) بی خار،

29- ﴿وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ﴾

و درختان موز پربار تو برتو.

30- ﴿وَظِلٍّ مَمْدُودٍ﴾

و سایه‌ای گسترده [ انس بن مالک رضی الله عنه می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «در بهشت درختی است که شخص سواره، صد سال در سایۀ آن حرکت می‌کند و به آخر آن نمی‌رسد» و در روایت ابو هریره آمده: «اگر خواستید این آیه را بخوانید (ظل ممدود)» (صحیح بخاری 3251 و 3252 و صحیح مسلم 2826).].

31- ﴿وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ﴾

و (در کنار) آبی جاری (و روان).

32- ﴿وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ﴾

و میوۀ فراوان.

33- ﴿لَا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ﴾

نه پایان پذیرد و نه (کسی را از آن) باز داشته شود،

34- ﴿وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ﴾

و بسترهای برافراشته شده (و همسرانی گرانقدر)

35- ﴿إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً﴾

بی‌گمان ما آن‌ها را به آفرینش نوینی آفریده‌ایم.

36- ﴿فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا﴾

و آن‌ها را دوشیزه قرار داده‌ایم.

37- ﴿عُرُبًا أَتْرَابًا﴾

شوهر دوستان هم سن و سال،

38- ﴿لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

(همۀ این‌ها) برای اصحاب دست راست (سعادت‌مندان) است.

39- ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ﴾

که گروهی از پیشینیان.

40- ﴿وَثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَ﴾

و عده‌ای از آیندگان هستند.

41- ﴿وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ﴾

و اصحاب دست چپ (شقاوت‌مندان) چه (وضع و) حالی دارند اصحاب دست چپ (شقاوت‌مندان)؟!

42- ﴿فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ﴾

در (میان) باد سوزان و آب جوشان، قرار دارند.

43- ﴿وَظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ﴾

و (در) سایه‌ای از دود‌های متراکم و سیاه.

44- ﴿لَا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ﴾

نه خنک باشد و نه آرام بخش.

45- ﴿إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَٰلِكَ مُتْرَفِينَ﴾

بی‌گمان آن‌ها پیش از این (در دنیا) ناز پرورده (و مترف) بودند.

46- ﴿وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ﴾

و برگناه بزرگِ (شرک) اصرار می‌ورزیدند.

47- ﴿وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ﴾

و می‌گفتند: «آیا هنگامی‌که مردیم و خاک و استخوان شدیم، آیا باز هم ما بر انگیخته می‌شویم؟!

48- ﴿أَوَآبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ﴾

آیا پدران نخستین ما (نیز بر انگیخته می‌شوند)؟!».

49- ﴿قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ﴾

(ای پیامبر) بگو: «بی‌گمان گذشتگان و آیندگان،

50- ﴿لَمَجْمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ﴾

(همگی) در موعد روزی معین گرد آورده می‌شوند».

51- ﴿ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ﴾

سپس شما ای گمراهان تکذیب کننده!

52- ﴿لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ﴾

قطعاً از درخت زقوم خواهید خورد،

53- ﴿فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ﴾

پس شکم‌های (خود) را از آن پر می‌کنید،

54- ﴿فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ﴾

آنگاه بر آن از آب جوشان می‌نوشید،

55- ﴿فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ﴾

پس مانند شتران (مبتلا به بیماری عطش) از آن (آب جوشان) می‌نوشید.

56- ﴿هَٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ﴾

این پذیرایی آن‌ها در روز قیامت است.

57- ﴿نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ﴾

ما شما را آفریدیم، پس چرا (دو باره زنده شدن‌را) تصدیق نمی‌کنید؟!

58- ﴿أَفَرَأَيْتُمْ مَا تُمْنُونَ﴾

آیا نطفه‌ای را که (در رحم همسران‌تان) می‌ریزید، دیده‌اید؟!

59- ﴿أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ﴾

آیا شما او را می‌آفرینید یا ما آفریدگاریم؟!

60- ﴿نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ﴾

ما در میان شما مرگ را مقدر کردیم و ما ناتوان (از آن) نیستیم.

61- ﴿عَلَىٰ أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنْشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ﴾

که همانند شما را جای‌گزین کنیم، و شما را به صورتی که آن را نمی‌دانید باز آفرینیم.

62- ﴿وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَىٰ فَلَوْلَا تَذَكَّرُونَ﴾

و یقیناً شما آفرینش نخستین را دانسته‌اید، پس چرا متذکر نمی‌شوید؟!

63- ﴿أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ﴾

آیا چیزی را که می‌کارید، دیده‌اید؟!

64- ﴿أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ﴾

آیا شما آن را می‌رویانید، یا ما می‌رویانیم؟!

65- ﴿لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ﴾

اگر بخواهیم آن را به کاه درهم کوبیده مبدل می‌کنیم که تعجب کنید.

66- ﴿إِنَّا لَمُغْرَمُونَ﴾

(بگوئید:) براستی ما زیان کرده‌ایم،

67- ﴿بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ﴾

بلکه ما بکلی (از محصول) محروم شده‌ایم.

68- ﴿أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ﴾

آیا آبی را که می‌نوشید، دیده‌اید؟!

69- ﴿أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ﴾

آیا شما آن را از ابر نازل کرده‌اید یا ما نازل می‌کنیم؟!

70- ﴿لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ﴾

اگر بخواهیم آن را تلخ (و شور) قرار می‌دهیم، پس چرا شکر نمی‌کنید؟!

71- ﴿أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ﴾

آیا آتشی را که می‌افروزید، دیده‌اید؟!

72- ﴿أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ﴾

آیا شما درخت آن را آفریده‌اید یا ما آفریده‌ایم؟!

73- ﴿نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِلْمُقْوِينَ﴾

ما آن (= آتش) را (مایۀ) یادآوری و وسیلۀ زندگی برای مسافران قرار دادیم.

74- ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ﴾

پس (ای پیامبر) به نام پروردگار بزرگت تسبیح گوی (و او را به پاکی یا دکن).

75- ﴿۞ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ﴾

پس سوگند به جایگاه ستارگان.

76- ﴿وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ﴾

و اگر بدانید این سوگندی بزرگ است.

77- ﴿إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ﴾

همانا این (کتاب) قرآنی کریم (و گرامی قدر) است.

78- ﴿فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ﴾

در کتاب پوشیده (= لوح محفوظ) است.

79- ﴿لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ﴾

که جز پاکان (= فرشتگان) به آن دست نمی‌زنند.

80- ﴿تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾

از سوی پروردگار جهانیان نازل شده است.

81- ﴿أَفَبِهَٰذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ﴾

آیا شما نسبت به این کلام (الهی = قرآن کریم) انکار کننده‌اید؟! (و از پیروی آن سستی می‌کنید).

82- ﴿وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ﴾

و (به جای شکر) روزی خود، (رازق) را تکذیب می‌کنید؟!

83- ﴿فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ﴾

پس چرا هنگامی‌که (جان) به گلوگاه می‌رسد.

84- ﴿وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ﴾

و شما در این هنگام نگاه می‌کنید.

85- ﴿وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَٰكِنْ لَا تُبْصِرُونَ﴾

و ما از شما به او نزدیک‌تر هستیم، ولی شما نمی‌بینید.

86- ﴿فَلَوْلَا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ﴾

پس اگر (در برابر اعمال‌تان) جزا داده نمی‌شوید.

87- ﴿تَرْجِعُونَهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ﴾

اگر راست می‌گویید آن (روح) را باز گردانید!

88- ﴿فَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ﴾

پس اما اگر (آن شخص) از مقربان باشد.

89- ﴿فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ﴾

پس (در) آسایش و ریحان و باغ (بهشت) پر نعمت است.

90- ﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

و اما اگر از اصحاب دست راست (سعادتمند) باشد.

91- ﴿فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

پس (به او گفته می‌شود:) سلام بر تو باد، (که) از اصحاب دست راست (هستی)

92- ﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ﴾

و اما اگر از تکذیب کنندگان گمراه (یاران دست چپ) باشد.

93- ﴿فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ﴾

پس با آب جوشان (دوزخ از او) پذیرایی می‌شود.

94- ﴿وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ﴾

و به (آتش) جهنم در آورده (و سوزانده) شود.

95- ﴿إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ﴾

بی‌گمان این (خبر) حق یقین است.

96- ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ﴾

پس (ای پیامبر) به نام پروردگار بزرگت تسبیح گوی (و او را به پاکی یادکن).

عبارات مقترحة:

الخبير

السميع

الكريم

تفسير الواقعة

الترجمة الفارسية - حسين تاجي - فارسی

الترجمة الفارسية - حسين تاجي