تفسير سورة الواقعة

1- ﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ﴾

1. Қачон Воқеа — Қиёмат воқеъ бўлса,

2- ﴿لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ﴾

2. У воқеъ бўлган чоғда бирон ёлғон сўзлагувчи бўлмас.

3- ﴿خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ﴾

3. (Қиёмат кофирларни дўзахга дучор этиш билан) паст қилгувчи, (мўминларни эса жаннатга киритиш билан) баланд қилгувчидир.

4- ﴿إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا﴾

4. (У кунда) Ер (қаттиқ) ларзага келди;

5- ﴿وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا﴾

5. Тоғлар титилди;

6- ﴿فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا﴾

6. Ва чанг-тўзонга айланди.

7- ﴿وَكُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً﴾

7. Ва сизлар уч синф-тоифа бўлиб қолдингизлар.

8- ﴿فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ﴾

8. Бас, (у уч тоифадан биринчиси) ўнг томон эгаларидир. Ўнг томон эгалари (бўлмоқ) не (саодат)дир!

9- ﴿وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ﴾

9. (Иккинчи тоифа) шум-чап томон эгаларидир. Шум-чап томон эгалари (бўлмоқ) не (бахтсизлик)дир!

10- ﴿وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ﴾

10. (Учинчи тоифа бўлмиш барча яхши амалларга) пешқадам бўлгувчи зотлар (жаннат неъматларига эришишида ҳам) пешқадам бўлгувчи зотлардир!

11- ﴿أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ﴾

11. Ана ўшалар (Аллоҳ таолога) яқин қилингувчилардир.

12- ﴿فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ﴾

12. (Улар) ноз-неъмат боғларидадирлар.

13- ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ﴾

13. (У пешқадамлар) аввалги (уммат)лардан кўпчилик,

14- ﴿وَقَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ﴾

14. кейингилардан (яъни, Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом умматларидан) эса оздир.

15- ﴿عَلَىٰ سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ﴾

15. (Улар олтиндан) тўқилган сўриларда

16- ﴿مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ﴾

16. ястанган ҳолларида бир-бирларига рўбарў бўлиб (ўлтирурлар).

17- ﴿يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ﴾

17. Устларида эса мангу ёш (яъни, ҳеч қаримайдиган) болалар (қадаҳларни) айлантириб турурлар.

18- ﴿بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ﴾

18. Оқар чашмадан (майли) қадаҳларни, кўзаларни ва косаларни (айлантириб турурлар).

19- ﴿لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ﴾

19. У (май)лардан уларнинг бошлари ҳам оғримас, маст ҳам бўлмаслар.

20- ﴿وَفَاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ﴾

20. Яна ўзлари танлаб оладиган мева-чева;

21- ﴿وَلَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ﴾

21. Ҳамда иштаҳалари тортган қуш гўштлари ҳам (айлантириб турилур).

22- ﴿وَحُورٌ عِينٌ﴾

22. Яна (улар учун) оҳу кўз ҳурлар бордир.

23- ﴿كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ﴾

23. Худди яшириб қўйилган марварид мисол (оҳу кўз ҳурлар бордир).

24- ﴿جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾

24. (Бу) улар (ҳаёти дунёда) қилиб ўтган амалларининг мукофотидир.

25- ﴿لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا﴾

25. Улар у жойда бирон беҳуда ва гуноҳ-ёлғон (сўз)ни эшитмаслар,

26- ﴿إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا﴾

26. фақат «Салом-салом», дейилганинигина (эшитурлар).

27- ﴿وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ﴾

27. Ўнг томон эгалари... Ўнг томон эгалари (бўлмоқ) не (саодат)дир!

28- ﴿فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ﴾

28. (Улар) тикансиз бутазорларда.

29- ﴿وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ﴾

29. Тизилган бананзорларда.

30- ﴿وَظِلٍّ مَمْدُودٍ﴾

30. Ёйилган соя (ости)да.

31- ﴿وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ﴾

31. Оқизиб қўйилган сув (усти)да.

32- ﴿وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ﴾

32. Кўпдан-кўп (турли туман) мева-чева (ости)да.

33- ﴿لَا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ﴾

33. (У мевалар) тугаб қолмайди ва манъ ҳам этилмайди.

34- ﴿وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ﴾

34. Баланд кўтарилган кўрпачалар (усти)дадирлар.

35- ﴿إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً﴾

35. Дарвоқеъ, Биз уларни (оху кўз ҳурларни) дафъатан пайдо қилдик (яъни, улар онадан туғилмадилар, балки Аллоҳнинг қудрати билан дафъатан пайдо бўлдилар).

36- ﴿فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا﴾

36. Сўнг (уларни ўнг томон эгалари учун) бокира қизлар қилиб қўйдик.

37- ﴿عُرُبًا أَتْرَابًا﴾

37. (Улар ёшда ҳам, ҳусну жамол ва қадду қоматда ҳам) бири-бирига тенг, эҳтиросли (ҳурлардир).

38- ﴿لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

38. (Уларни) ўнг томон эгалари учун (қилдик).

39- ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ﴾

39. (Ўнг томон эгалари бўлмиш саодатманд кишилар) аввалги (уммат)лардан ҳам кўпчилик,

40- ﴿وَثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَ﴾

40. кейингилардан (яъни, Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом умматларидан) ҳам кўпчилиқдир.

41- ﴿وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ﴾

41. Чап томон эгалари... Чап томон эгалари (бўлмоқ) не (бахтсизлик)дир!

42- ﴿فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ﴾

42. (Улар дўзахдан тинимсиз эсиб турадиган, баданларни илма-тешик қилиб юборувчи) Самум (шамоли) ва қайноқ сув ичида;

43- ﴿وَظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ﴾

43. Bа қора тутундан иборат «соя» (ости)дадирлар.

44- ﴿لَا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ﴾

44. (У «соя») на салқин, на фойдалидир.

45- ﴿إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَٰلِكَ مُتْرَفِينَ﴾

45. Дарвоқеъ, улар бундан илгари (яъни, ҳаёти дунёда хирсу ҳавасга муккадан кетган) боёнлар эдилар.

46- ﴿وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ﴾

46. Улар улуғ гуноҳ (яъни, ширк) устида оёқ тираб турар эдилар.

47- ﴿وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ﴾

47. Ва: «Бизлар ўлиб, тупроқ ва суякларга айлангач, ростдан ҳам қайта тирилгувчимизми,

48- ﴿أَوَآبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ﴾

48. аввалги ота-боболаримиз ҳам-а?!», деб (масхара қилар) эдилар.

49- ﴿قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ﴾

49. (Эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом, сиз уларга) айтинг: «Албатта аввалгилар ҳам, кейингилар ҳам

50- ﴿لَمَجْمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ﴾

50. Маълум Кундаги белгиланган вақтга шак-шубҳасиз, тўплангувчидирлар.

51- ﴿ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ﴾

51. Сўнгра албатта сизлар, эй (қайта тирилишни) ёлғон дегувчи гумроҳлар,

52- ﴿لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ﴾

52. Шак-шубҳасиз, (жаҳаннамнинг ўртасида ўсадиган) Заққум дарахтидан егувчи

53- ﴿فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ﴾

53. — ундан қоринларингизни тўлдиргувчидирсизлар.

54- ﴿فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ﴾

54. Сўнг унинг устига қайноқ сувдан ичгувчи, (ичганда ҳам)

55- ﴿فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ﴾

55. — Ташна-тўймас туялар каби ичгувчидирсизлар!

56- ﴿هَٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ﴾

56. Мана шу уларнинг жазо (Қиёмат) Кунидаги «зиёфатларидир»!

57- ﴿نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ﴾

57. (Эй инсонлар), сизларни Биз Ўзимиз яратдик-ку! Энди сизлар (Охиратда яна қайта яратишга қодир эканлигимизни) тасдиқ этмайсизларми?!

58- ﴿أَفَرَأَيْتُمْ مَا تُمْنُونَ﴾

58. Сизлар (хотинларингизнинг бачадонига) тўкадиган маний-уруғ ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?

59- ﴿أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ﴾

59. Уни сизлар (комил инсон қилиб) яратурмисизлар ёки Биз яратгувчимизми?!

60- ﴿نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ﴾

60. Сизларнинг ўртангиздаги ўлимни ҳам Биз белгилаб қўйгандирмиз (яъни, сизларга ҳаётни ҳам, ўлимни ҳам Биз берурмиз) ва Биз ожиз эмасдирмиз.

61- ﴿عَلَىٰ أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنْشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ﴾

61. (Сизларни вафот топдириб, ўрнингларга) сизларга ўхшаганларни алмаштириб қўйишга ҳамда сизларни ўзларингиз билмайдиган ҳолат-суратда қайта пайдо қилишга ҳам (ожиз эмасдирмиз).

62- ﴿وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَىٰ فَلَوْلَا تَذَكَّرُونَ﴾

62. Дарвоқеъ, сизлар дастлабки пайдо бўлишларингиз (қандай бўлгани)ни билдинглар-ку! Бас, эслатма-ибрат олмайсизларми?!

63- ﴿أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ﴾

63. Сизлар экаётган зироатларингиз ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?

64- ﴿أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ﴾

64. Уни сизлар ундириб-ўстирурмисизлар ёки Биз ундиргувчимизми?!

65- ﴿لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ﴾

65. Агар Биз хоҳласак, албатта уни қуруқ чўп қилиб қўйган бўлур эдик, бас, сизлар ажабланган ҳолларингизда:

66- ﴿إِنَّا لَمُغْرَمُونَ﴾

66. «Шак-шубҳасиз, бизлар зиён кўргувчилармиз.

67- ﴿بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ﴾

67. Йўқ, бизлар (барча ризқу рўздан) маҳрум бўлгувчилармиз», (деб надомат қилиб қолган бўлур эдингазлар).

68- ﴿أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ﴾

68. Сизлар ўзларингиз ичадиган сув ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?

69- ﴿أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ﴾

69. Уни булутлардан сизлар ёғдирдингларми ёки Биз ёғдиргувчимизми?!

70- ﴿لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ﴾

70. Агар Биз хоҳласак, уни шўр қилиб қўйган бўлур эдик. Бас, шукр қилмайсизларми?!

71- ﴿أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ﴾

71. Сизлар ёқадиган ўт-олов ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?

72- ﴿أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ﴾

72. Унинг дарахтини сизлар пайдо қилдингларми ёки Биз пайдо қилгувчимизми?!

73- ﴿نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِلْمُقْوِينَ﴾

73. Биз уни (жаҳаннам ўтидан) бир эслатма ва (саҳроларда юрадиган) мусофир-йўловчилар учун фойдаланадиган нарса қилиб қўйдик.

74- ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ﴾

74. Бас, (эй Муҳаммад алайҳис-салоту вас-салом), улуғ Парвардигорингизнинг номини (ҳар қандай айб-нуқсондан) поклаб-тасбеҳ айтинг!

75- ﴿۞ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ﴾

75. Мен юлдузларнинг ботар жойларига қасам ичурманки,

76- ﴿وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ﴾

76. — Ҳолбуки, бу (қасам) агар билсангизлар, шак-шубҳасиз, улуғ-катта қасамдир,

77- ﴿إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ﴾

77. — албатта у Улуғ Қуръондир!

78- ﴿فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ﴾

78. (Қуръон сеҳр ёки уйдирма эмас, балки) асралган Китобдаги (Лавҳул-Маҳфуздаги Улуғ Қуръондир).

79- ﴿لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ﴾

79. Уни фақат таҳоратли — пок кишиларгина ушларлар.

80- ﴿تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾

80. (У) барча оламлар Парвардигори томонидан нозил қилингандир.

81- ﴿أَفَبِهَٰذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ﴾

81. Бас, (эй кофирлар), сизлар мана шу Сўз — Қуръонга бепарволик қилурмисизлар (яъни, сизлар шундай улуғ Китобни назарларингизга илмасдан инкор қилмоқдасизларми)?!

82- ﴿وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ﴾

82. Ва сизлар (Қуръонни) ёлғон дейиш(дек бадбахтлик)ни ўзларингизнинг ризқ-насибаларингиз қилиб олурсизларми?!

83- ﴿فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ﴾

83. Бас, қачон (вафот қилаётган кишининг жони) халқумига етганида;

84- ﴿وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ﴾

84. — Ҳолбуки, ўша вақтда сизлар қараб турурсизлар;

85- ﴿وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَٰكِنْ لَا تُبْصِرُونَ﴾

85. Ва Биз унга сизлардан кўра яқинроқ булурмиз, лекин сизлар (буни) курмайсизлар (билмайсизлар).

86- ﴿فَلَوْلَا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ﴾

86. Бас, агар сизлар эгасиз бўлсангизлар;

87- ﴿تَرْجِعُونَهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ﴾

87. (Ва ўзларингизнинг: «Ҳеч қандай Эга — Парвардигор ҳам, қайта тирилиш ҳам йуқ», деган сўзларингизда) ростгўй булсангизлар ўша (жонни яна жасадга) қайтара олсангизлар эди! (Йуқ, ҳеч қачон қайтара олмассизлар).

88- ﴿فَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ﴾

88. Энди агар ўша (вафот қилгувчи киши Аллоҳга) яқин қилинган (пешқадам)лардан булса,

89- ﴿فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ﴾

89. у ҳолда (унинг учун) роҳат-фароғат, гўзал ризқ ва ноз-неъматли жаннат бордир!

90- ﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

90. Энди агар у ўнг томон эгаларидан бўлса,

91- ﴿فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

91. у ҳолда (эй саодатманд бандам), сенга ўнг томон эгаларидан салом бўлгай!

92- ﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ﴾

92. Энди агар у (қайта тирилишни) ёлғон дегувчи гумроҳлардан (яъни, чап томон эгаларидан) бўлса,

93- ﴿فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ﴾

93. у ҳолда қайноқ сувдан иборат «зиёфат»,

94- ﴿وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ﴾

94. ва дўзахга киритилиш бордир!

95- ﴿إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ﴾

95. Шак-шубҳасиз, (ушбу сурада зикр қилинган нарсалар) айни ҳақиқатнинг ўзидир!

96- ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ﴾

96. Бас, улуғ Парвардигорингизнинг номини (ҳар қандай айб-нуқсондан) поклаб-тасбеҳ айтинг!

عبارات مقترحة:

الواسع

الله

الظاهر

تفسير الواقعة

الترجمة الأوزبكية - علاء الدين منصور - Ўзбек

الترجمة الأوزبكية - علاء الدين منصور