تفسير سورة الواقعة

1- ﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ﴾

کاتێك کە ڕووداوی گەورەی (قیامەت) ڕوویدا

2- ﴿لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ﴾

لەڕودانیدا ھیچ درۆ وگومانێك نیە

3- ﴿خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ﴾

نزم کەرەوەی (کەسانێکە و) بەرزکەرەوەیە (بۆ کەسانێکی تر)

4- ﴿إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا﴾

کاتێك کە زەوی ھێنرایە جوڵان بە جوڵانێکی توند

5- ﴿وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا﴾

وە شاخەکان زۆر وورد کران بەورد کردن

6- ﴿فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا﴾

وە بوون بە تەپوتۆزی پرش وبڵاو

7- ﴿وَكُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً﴾

وە ئێوە دەبنە سێ کۆمەڵ (لە دوا ڕۆژدا)

8- ﴿فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ﴾

ئەمجا یارانی لای ڕاست ، کام یارانی لای ڕاست؟

9- ﴿وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ﴾

وە یارانی لای چەپ، کام یارانی لای چەپ؟

10- ﴿وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ﴾

وە پێشەکەوتوەکان ھەر خۆیانن پێش کەوتوو

11- ﴿أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ﴾

ئەوانەن نزیکانی (بارەگای خوا)

12- ﴿فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ﴾

لە بەھەشتانی پڕ نازو نیعمەتدان

13- ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ﴾

کۆمەڵێکی زۆرن لە (گەلانی) پێشینان

14- ﴿وَقَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ﴾

وە کەمێکن لە پاشینان (لە ئوممەتی موحەممەد ﷺ)

15- ﴿عَلَىٰ سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ﴾

لەسەر قەنەفە وکورسی چنراو بە ئاڵتون

16- ﴿مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ﴾

پاڵ ئەدەنەوە لەسەری بەرامبەر بەیەکتری

17- ﴿يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ﴾

تازە لاوی ھەمیشەیی بەسەریاندا دەگەڕێن

18- ﴿بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ﴾

بەپەرداخ و سوراحیی وگڵاسی پڕ لەشەرابی سەرچاوەی ڕەوان

19- ﴿لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ﴾

نەسەریان پێی دەێشێت ونەسەرخۆش ئەبن پێی

20- ﴿وَفَاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ﴾

میوەھاتیش کەخۆیان ھەڵی بژێرن

21- ﴿وَلَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ﴾

وە گۆشتی ھەر باڵندەیەك کەحەزی لێ بکەن

22- ﴿وَحُورٌ عِينٌ﴾

وەحۆریانی چاو گەش وچاو بەڵەك

23- ﴿كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ﴾

وەك مرواری ناو سەدەف وان

24- ﴿جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾

(ئەم نیعمەتانە) لەپاداشتی ئەو کردەوانەدایە کە ئەنجامیان ئەدا

25- ﴿لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا﴾

نایبیستن لەو بەھەشتانەدا نەقسەی بێھودە، وە نەتاوانبارکردن

26- ﴿إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا﴾

جگە لەووتەی سڵاو وسەلام کردن (لەیەکتری)

27- ﴿وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ﴾

وە یارانی لای ڕاست کام یارانی لای ڕاست

28- ﴿فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ﴾

لەژێر سێبەری دارتاوگی بێ دڕکدان

29- ﴿وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ﴾

وداری مۆزی ھۆنراو بەھێشووە مۆز

30- ﴿وَظِلٍّ مَمْدُودٍ﴾

و سێبەری بەردەوام

31- ﴿وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ﴾

وەئاوی تاڤگەیی وئاوی ڕەوان

32- ﴿وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ﴾

وەمیوەھاتی زۆر

33- ﴿لَا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ﴾

کە ھەرگیز تەواو نابێ وقەدەغەش ناکرێ

34- ﴿وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ﴾

ھەروەھا ڕاخەری بەرز وبڵندی تێدایە

35- ﴿إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً﴾

ئێمە حۆریەکانی بەھەشتمان دروست کردووە بەدروست کردنێکی زۆر جوان

36- ﴿فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا﴾

وەگێڕاومانن بەحۆریانی ھەمیشە کچ (واتە : ھەرچەند ھاوسەرکانیان بچنە لایان خوای گەورە بۆیان دەکاتەوە بەکچ)

37- ﴿عُرُبًا أَتْرَابًا﴾

ھاوسەرەکانیان زۆر خۆش دەوێت وھاوتەمەنیانن

38- ﴿لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

(ئەمانە ھەموو ) بۆ یارانی لای ڕاستن

39- ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ﴾

کۆمەڵێکی زۆرن لە (گەلانی) پێشینان

40- ﴿وَثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَ﴾

کۆمەڵێکی زۆریش لەپاشینان (لە ئوممەتی موحەممەد ﷺ)

41- ﴿وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ﴾

وە ھاوڕێیانی لای چەپ کام ھاوڕێیانی لای چەپ؟

42- ﴿فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ﴾

لەناو گڕی دۆزەخ وئاوی لەکوڵدان

43- ﴿وَظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ﴾

وە لە سێبەری چڕە دووکەڵی ڕەشدان

44- ﴿لَا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ﴾

نە فێنکە و نە کەڵکیشی ھەیە

45- ﴿إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَٰلِكَ مُتْرَفِينَ﴾

چونکە بەڕاستی ئەمانە پێشتر خۆشـگوزەران بوون

46- ﴿وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ﴾

وە بەردەوام بوون لەسەر گوناھە گەورەکە (ھاوەڵ دانان بۆ خوا)

47- ﴿وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ﴾

وە دەیانووت: ئایا ئەگەر مردین وبووین بەخۆڵ وئێسکی ڕزیو ئایا ئێمە زیندوو ئەکرێینەوە

48- ﴿أَوَآبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ﴾

یاخود باوو باپیرانمان (زیندوو ئەکرێنەوە)

49- ﴿قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ﴾

(ئەی موحەممەد ﷺ) بڵێ: بێگومان ھەموو پێشینان وپاشینان

50- ﴿لَمَجْمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ﴾

کۆدەکرێنەوە وڕاپێچ دەکرێن بۆکاتی ڕۆژی دیاریكراو

51- ﴿ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ﴾

پاشان ئێوە ئەی گومڕایانی بێ باوەڕان

52- ﴿لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ﴾

بێگومان لە(بەری) درەختی ژەقنەمووت (دەخۆن)

53- ﴿فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ﴾

جا وورگی خۆتانی لێ پڕدەکەن

54- ﴿فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ﴾

ئەمجا ئاوی کوڵاوی بەسەردا دەخۆنەوە

55- ﴿فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ﴾

دەی خۆنەوە وەکو خواردنەوەی (حوشترانی) تینوو

56- ﴿هَٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ﴾

ئەمە میوانداری ئەوانە لە ڕۆژی قیامەتدا

57- ﴿نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ﴾

ئێمە دروستمان کردون ئەی بۆ بڕوا ناکەن (بەزیندوو بوونەوە)

58- ﴿أَفَرَأَيْتُمْ مَا تُمْنُونَ﴾

جا پێم بڵێن ئەو ئاوەی کە دەیڕێژنە ناو منداڵدانەوە؟

59- ﴿أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ﴾

ئایا ئێوە دروستی دەکەن؟ یان ئێمەین بەدی ھێنەرینی؟

60- ﴿نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ﴾

ئێمە لەناوتاندا مردنمان‎ داناوە، وەکەس پێش دەسەڵاتی ئێمە ناکەوێ

61- ﴿عَلَىٰ أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنْشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ﴾

(بەدەسەڵاتین) کە لەجیاتی ئێوە نەوەی تر بھێنین وە دروستتان بکەینەوە بەشێوەیەك کەھیچی لێ نازانن

62- ﴿وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَىٰ فَلَوْلَا تَذَكَّرُونَ﴾

سوێند بەخوا بێگومان ئێوە لەبەدیهێنانی یەکەمی ئاگادارن ئیتر بۆ بیرناکەنەوە

63- ﴿أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ﴾

جا پێم بڵێن ئەو تۆوەی کەدەیچێنن

64- ﴿أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ﴾

ئایا ئێوە دەیڕوێنن؟ یائێمەین دەیڕوێنین؟

65- ﴿لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ﴾

ئەگەر بمان ویستایە ئەو (ڕواوە)مان دەگێڕا بە پووش و کا، ئەمجا دەستان دەکرد بەقسەی بێ کەڵك

66- ﴿إِنَّا لَمُغْرَمُونَ﴾

(دەتانـووت) بەڕاستی زەرەرلێکەوتوو ئێمەین

67- ﴿بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ﴾

بەڵکو ئێمە لە ڕزق وڕۆزی بێ بەشین

68- ﴿أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ﴾

جا پێم بڵێن ئەو ئاوەی کەدەیخۆنەوە

69- ﴿أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ﴾

ئایا ئێوە لە ھەورەکانەوە دەیبارێنن یا ئێمە دەیبارێنین

70- ﴿لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ﴾

ئەگەر بمان ویستایە دەمانکرد بەئاوێکی زۆر سوێری تاڵ، ئیتر بۆ سوپاسی خوا ناکەن

71- ﴿أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ﴾

پێم بڵێن ئەو ئاگرەی کە دایدەگیرسێنن

72- ﴿أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ﴾

ئایا ئێوە دارەکەیتان بەدیهێناوە؟ یائێمە بەدیهێنەرینی؟

73- ﴿نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِلْمُقْوِينَ﴾

ئێمە ئەو (ئاگرە)مان کردووە بەھۆی یادخەرەوە(ی ئاگری دۆزەخ) وە (کردومانەتە) ھۆی کەڵک لێ وەرگرتن بۆ گەشتیاران

74- ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ﴾

جا کەواتە یاد وتەسبیحاتی پەروەردگاری گەورەی خۆت بەپاکی بکە

75- ﴿۞ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ﴾

جا سوێند بێت بەشوێنی (ھەڵھاتن وئاوابوونی) ئەستێرەکان

76- ﴿وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ﴾

بەڕاستی ئەم سوێندە ئەگەر بزانن سوێندێکی زۆر گەورەیە

77- ﴿إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ﴾

کە بێگومان ئەمە قورئانێکی گەورە وبەڕێزە

78- ﴿فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ﴾

لەناو کتێبێکی شاراوەدایە (کەلوح المحفوظه)

79- ﴿لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ﴾

جگە لە (فریشتە) پاکەکان کەس دەستی لێ نادات

80- ﴿تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾

نێردراوەتە خوارەوە لە لایەن پەروەردگاری جیھانیانەوە

81- ﴿أَفَبِهَٰذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ﴾

دەی ئایا ئێوە بەم قورئانە باوەڕ ناکەن

82- ﴿وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ﴾

وە لەجیاتی سوپاسگوزاری لەسەر ڕۆزیتان ئێوە باوەڕ ناھێنن

83- ﴿فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ﴾

دەی بۆچی کاتێك گیانی (نەخۆشەکەتان) دەگاتە گەرووی

84- ﴿وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ﴾

وە ئێوە لەو کاتەدا تەماشا دەکەن

85- ﴿وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَٰكِنْ لَا تُبْصِرُونَ﴾

لەوکاتەدا (فریشتەکانمان) لە ئێوە نزیکترن لەو (کەسەی لەسەرە مەرگدایە) بەڵام ئێوە (فریشتەکانی) ئێمە نابینن

86- ﴿فَلَوْلَا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ﴾

ئەگەر ئێوە (زیندوو ناکرێنەوەو)پاداشت نادرێنەوە؟

87- ﴿تَرْجِعُونَهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ﴾

ڕۆحی (مردوەکەتان) بگێڕنەوە ئەگەر ڕاست دەکەن

88- ﴿فَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ﴾

ئەمجا ئەگەر ئەو (کەسەی لە گیانە ڵادایە) لەنزیکان بێ(لەخوا)

89- ﴿فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ﴾

ئەوە حەسانەوە وبۆنی خۆش وبەھەشتی پڕ لەناز ونیعمەتی بۆ ھەیە

90- ﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

وە ئەگەر لەھاوەڵانی دەستی ڕاست بێت

91- ﴿فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

ئەوە سەلامەتی و بێ زیانی بۆ تۆ (چونکە) تۆ لەیارانی دەستی ڕاستی

92- ﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ﴾

بەڵام ئەگەر لە بێ باوەڕانی گومڕا بێت

93- ﴿فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ﴾

ئەوە(شوێنی) میوانداریەکەی ئێجگار گەرمە

94- ﴿وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ﴾

وەچوونە ناو دۆزەخە

95- ﴿إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ﴾

بەڕاستی ئەوەی (کـە لەم سورەتەدا باسکرا) حەق وبێـگومانە

96- ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ﴾