تفسير سورة الواقعة

1- ﴿بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ إِذَا وَقَعَتِ الْوَاقِعَةُ﴾

هنگامی که واقعۀ قیامت رخ دهد،

2- ﴿لَيْسَ لِوَقْعَتِهَا كَاذِبَةٌ﴾

[خواهید دید كه‌] در وقوع آن دروغى نیست؛

3- ﴿خَافِضَةٌ رَافِعَةٌ﴾

[گروهى را] خوار مى‏كند و [گروهى را] رفعتِ مقام مى‏بخشد.

4- ﴿إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا﴾

آنگاه كه زمین به سختى لرزانده شود

5- ﴿وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا﴾

و کوه‏ها به شدت متلاشى شوند

6- ﴿فَكَانَتْ هَبَاءً مُنْبَثًّا﴾

و [به صورت] غبارى پراكنده درآیند

7- ﴿وَكُنْتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً﴾

و شما به سه گروه تقسیم شوید:

8- ﴿فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ﴾

[گروه نخست:] سعادتمندان [هستند]؛ چه سعادتمندانی [و چه نیکو جایگاهی]!

9- ﴿وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ﴾

و [گروه دیگر:] تیره‌بختان [هستند]؛ چه تیره‌بختانی [و چه بد جایگاهی]!

10- ﴿وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ﴾

و [سومین گروه:] پیشگامان که [در نیکی‏ها] سبقت گرفتند.

11- ﴿أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ﴾

آنان مقرّبان [درگاه الهی] هستند.

12- ﴿فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ﴾

در باغ‏های پرنعمت [بهشت جای دارند].

13- ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ﴾

گروه بسیاری از آنان، در زمرۀ پیشینیان هستند [خواه از امت اسلام یا از امت‏های گذشته]؛

14- ﴿وَقَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ﴾

و اندکی از آیندگان [و متأخران] هستند.

15- ﴿عَلَىٰ سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ﴾

كه بر تخت‏های گوهرنشان،

16- ﴿مُتَّكِئِينَ عَلَيْهَا مُتَقَابِلِينَ﴾

روبروى هم تكیه زده‏اند.

17- ﴿يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ﴾

نوجوانانى همواره شاداب، گردِ آنان [به خدمت] مى‏گردند.

18- ﴿بِأَكْوَابٍ وَأَبَارِيقَ وَكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ﴾

با جام‌ها و کوزه‌ها و پیاله‌هایی از شراب جارى؛

19- ﴿لَا يُصَدَّعُونَ عَنْهَا وَلَا يُنْزِفُونَ﴾

[شرابی] كه از نوشیدنش سردرد نمی‌گیرند و دستخوشِ مستى نمی‌شوند.

20- ﴿وَفَاكِهَةٍ مِمَّا يَتَخَيَّرُونَ﴾

و از هر میوه‏ای كه بخواهند [در اختیار دارند]؛

21- ﴿وَلَحْمِ طَيْرٍ مِمَّا يَشْتَهُونَ﴾

و از هر گوشتِ پرنده‏ای كه میل داشته باشند؛

22- ﴿وَحُورٌ عِينٌ﴾

و [همسرانی از] حور العین؛

23- ﴿كَأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَكْنُونِ﴾

همچون مروارید پنهان در صدف؛

24- ﴿جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾

[اینها همه،] پاداش اعمالشان است.

25- ﴿لَا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْوًا وَلَا تَأْثِيمًا﴾

در آنجا [سخن] یاوه و گناه‏آلودی نخواهند شنید؛

26- ﴿إِلَّا قِيلًا سَلَامًا سَلَامًا﴾

مگر سلام و درود [فرشتگان و بهشتیان].

27- ﴿وَأَصْحَابُ الْيَمِينِ مَا أَصْحَابُ الْيَمِينِ﴾

و [اما] سعادتمندان؛ چه سعادتمندانی!

28- ﴿فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ﴾

در کنار درختان بی‌خارِ سدر [هستند]؛

29- ﴿وَطَلْحٍ مَنْضُودٍ﴾

و درختان موز با خوشه‏هاى برهم‌نشسته

30- ﴿وَظِلٍّ مَمْدُودٍ﴾

با سایه‏اى گسترده

31- ﴿وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ﴾

و آبِ همواره روان؛

32- ﴿وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ﴾

و میوه‏هاى فراوان

33- ﴿لَا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ﴾

كه نه تمام می‏شود و نه ممنوع می‏گردد،

34- ﴿وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ﴾

و بسترهای برافراشته [و ارزشمند]

35- ﴿إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً﴾

و همسرانى که با آفرینشى ویژه پدید آوردیم [که زیبایی و جوانیِ جاودان دارند]؛

36- ﴿فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا﴾

همواره دوشیزه‌اند

37- ﴿عُرُبًا أَتْرَابًا﴾

و شوهردوستانی هم‌سن‌وسال هستند.

38- ﴿لِأَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

[همۀ این نعمت‏ها،] براى سعادتمندان است

39- ﴿ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ﴾

كه برخی از آنان در زمرۀ پیشینیان

40- ﴿وَثُلَّةٌ مِنَ الْآخِرِينَ﴾

و برخی دیگر در زمرۀ متأخران هستند.

41- ﴿وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ﴾

و [اما] تیره‌بختان؛ چه تیره‌بختانی!

42- ﴿فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ﴾

در میان باد زهرآگین و آب جوشان قرار دارند

43- ﴿وَظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ﴾

و سایه‌هایى از دود سیاه

44- ﴿لَا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ﴾

كه نه خنک است و نه خوش.

45- ﴿إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَٰلِكَ مُتْرَفِينَ﴾

آنان در دنیا ثروتمند و سرکش بودند

46- ﴿وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنْثِ الْعَظِيمِ﴾

و بر گناه بزرگِ [شرک] اصرار می‌ورزیدند؛

47- ﴿وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ﴾

و می‌گفتند: «آیا هنگامی که مردیم و خاک و استخوان شدیم، برانگیخته خواهیم شد؟

48- ﴿أَوَآبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ﴾

آیا نیاکان ما [نیز برانگیخته می‌شوند]؟»

49- ﴿قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ﴾

[ای پیامبر، به کافران] بگو: «بی‌تردید، گذشتگان و آیندگان،

50- ﴿لَمَجْمُوعُونَ إِلَىٰ مِيقَاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ﴾

همه در وعده‌گاهِ قیامت جمع خواهند شد».

51- ﴿ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ الْمُكَذِّبُونَ﴾

آنگاه شما، اى گمراهان تكذیب‌كننده،

52- ﴿لَآكِلُونَ مِنْ شَجَرٍ مِنْ زَقُّومٍ﴾

قطعاً از [میوۀ] درخت زَقّوم خواهید خورد؛

53- ﴿فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ﴾

و شکم‏ها را از آن انباشته مى‏كنید؛

54- ﴿فَشَارِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ الْحَمِيمِ﴾

آنگاه روی آن، آب جوشان مى‌نوشید؛

55- ﴿فَشَارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ﴾

همچون شترانِ عطش‌زده.

56- ﴿هَٰذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ﴾

این پذیرایىِ آنان در روز جزاست.

57- ﴿نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ﴾

ماییم كه شما را [از هیچ] آفریده‏ایم؛ پس چرا [آفرینشِ دوباره را] باور ندارید؟‏

58- ﴿أَفَرَأَيْتُمْ مَا تُمْنُونَ﴾

آیا به نطفه‌ای که [در رحِم همسرانتان] می‌ریزید، توجه كرده‏اید؟

59- ﴿أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ﴾

آیا شما آن را مى‏آفرینید یا ما آفریننده‏اش هستیم؟

60- ﴿نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ﴾

ما مرگ را در میان شما مقدر کردیم و ناتوان نیستیم‏

61- ﴿عَلَىٰ أَنْ نُبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنْشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ﴾

كه امثال شما را جایگزین [خودتان] كنیم و شما را به گونه‏اى كه از آن بى‌خبرید، [در آفرینشى نو] پدید آوریم.

62- ﴿وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَىٰ فَلَوْلَا تَذَكَّرُونَ﴾

شما كه از آفرینش نخستین به روشنى آگاه شده‏اید، چرا [به یاد آخرت نمی‌افتید و] پند نمی‌گیرید؟

63- ﴿أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَحْرُثُونَ﴾

آیا به دانه‏هایى كه مى‏كارید، توجه كرده‏اید؟

64- ﴿أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ﴾

آیا شما هستید كه آن را مى‏رویانید یا ما رویاننده‏ایم؟

65- ﴿لَوْ نَشَاءُ لَجَعَلْنَاهُ حُطَامًا فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ﴾

اگر مى‏خواستیم، آن را خاشاک مى‏كردیم؛ چنان كه شگفت‏زده شوید.

66- ﴿إِنَّا لَمُغْرَمُونَ﴾

[و چنان آن را نابود می‌کردیم که بگویید:] «ما زیان کرده‌ایم؛

67- ﴿بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ﴾

بلكه همه چیز را از دست داده‏ایم

68- ﴿أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاءَ الَّذِي تَشْرَبُونَ﴾

آیا به آبى كه مى‌نوشید توجه كرده‏اید؟

69- ﴿أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ﴾

آیا شما آن را از ابر فروباریدید یا ما فرودآورندۀ آن هستیم.

70- ﴿لَوْ نَشَاءُ جَعَلْنَاهُ أُجَاجًا فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ﴾

اگر مى‏خواستیم، آن را شور و تلخ مى‏کردیم؛ پس چرا شکر به جای نمی‏آورید؟

71- ﴿أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ﴾

آیا به آتشى كه مى‏افروزید توجه كرده‏اید؟

72- ﴿أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ﴾

آیا شما درختش را آفریده‌اید یا ما آفریده‌ایم؟

73- ﴿نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِلْمُقْوِينَ﴾

ما این آتش را وسیلۀ یادآورى [عذاب دوزخ] و مایۀ برخوردارى [و راحتی] مسافران قرار داده‏ایم.

74- ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ﴾

پس [ای پیامبر،] به نام پروردگارِ بزرگت تسبیح گوى [و او را به پاکی یاد کن].

75- ﴿۞ فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ﴾

سوگند به جایگاه ستارگان

76- ﴿وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ﴾

که اگر بدانید، سوگند بزرگی است.

77- ﴿إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ﴾

كه این [گفتار]، قرآنى گرانقدر است؛

78- ﴿فِي كِتَابٍ مَكْنُونٍ﴾

در لوح محفوظ قرار دارد

79- ﴿لَا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ﴾

جز فرشتگان پاک‏سیرت، کسی [آن را نمی‌بیند و] به آن دسترسی ندارد.

80- ﴿تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِينَ﴾

از سوی پروردگار جهانیان نازل شده است.

81- ﴿أَفَبِهَٰذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ﴾

آیا این سخن را سبک مى‏شمارید؟

82- ﴿وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ﴾

و به جای شکرِ روزی‏هایی که به شما داده شده است، آن را دروغ می‌پندارید؟

83- ﴿فَلَوْلَا إِذَا بَلَغَتِ الْحُلْقُومَ﴾

آنگاه كه [جان نزدیكانتان] به گلوگاه مى‏رسد

84- ﴿وَأَنْتُمْ حِينَئِذٍ تَنْظُرُونَ﴾

و شما در آن هنگام نظاره مى‏كنید

85- ﴿وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَٰكِنْ لَا تُبْصِرُونَ﴾

و ما از شما به او نزدیک‌تریم؛ ولى نمى‏بینید.

86- ﴿فَلَوْلَا إِنْ كُنْتُمْ غَيْرَ مَدِينِينَ﴾

اگر هرگز در برابر اعمالتان جزا داده نمی‌شوید [و قیامتی نیست]،

87- ﴿تَرْجِعُونَهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ﴾

و اگر راست مى‏گویید، چرا جانش را بازنمى‏گردانید؟

88- ﴿فَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ﴾

اما اگر او در زمرۀ مقرّبان باشد،

89- ﴿فَرَوْحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّتُ نَعِيمٍ﴾

در آرامش و گشایش و بهشت پرنعمت است؛

90- ﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

و اگر در زمرۀ سعادتمندان باشد،

91- ﴿فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ﴾

[به او گفته می‌شود:] «سلامت و امنیت بر تو باد، که از سعادتمندان هستی»؛

92- ﴿وَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ﴾

اما اگر از تکذیب‌کنندگان گمراه [و در زمرۀ تیره‌بختان] باشد،

93- ﴿فَنُزُلٌ مِنْ حَمِيمٍ﴾

با آب جوشان [از او] پذیرایی می‌شود

94- ﴿وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ﴾

و به [آتش] دوزخ در‌می‌آید.

95- ﴿إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ﴾

این [وعدۀ پاداش و عذاب،] یقیناً حقیقت دارد [و تردیدی در آن نیست].

96- ﴿فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ﴾

پس [ای پیامبر،] با [ذکرِ] نامِ پروردگار بزرگت [او را] تسبیح گوی.

عبارات مقترحة:

الباسط

البصير

المحيط

تفسير الواقعة

الترجمة الفارسية - دار الإسلام - فارسی

الترجمة الفارسية - دار الإسلام